مطالعه و بررسی میزان اثرگذاری ساختارهای طبیعی و محیطی در پراکنش فضایی-مکانی سکونتگاه‌های عصرآهن شهرستان هوراند

نویسندگان

1 دکتری باستاشناسی

2 ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه تهران

4 دانش آموخته دکترا باستان شناسی دانشگاه مازندران.

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی نقش عوامل زیست‌محیطی در شکل‌دهی و توزیع فضایی سکونتگاه­های عصرآهن شهرستان هوراند می‌پردازد. بدین منظور، 96 محوطه که دارای آثاری از عصرآهن هستند با هدف بررسی میزان اثرگذاری ساختارهای طبیعی و محیطی در پراکنش فضایی-مکانی سکونتگاه­های عصرآهن شهرستان هوراند مورد مطالعه قرار گرفتند. در این پژوهش با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS ,ArcGIS نحوه توزیع و مکان­گزینی محوطه‌های عصرآهن شهرستان نسبت به متغیرهای محیطی مطالعه گردید. نتایج تحلیل‌های آماری نشان می‌دهد که محوطه‌های عصر آهن شهرستان هوراند را می‌توان بر اساس مطالعات تحلیل خوشه‌ای در سه گروه A ، B، C تقسیم­بندی نمود. خوشه اول (%56 محوطه‌ها) محوطه‌هایی با میانگین وسعت 0.6 هکتار، ارتفاع 1374 متر از سطح دریا، فاصله 647 متری از رودخانه و 1853 متر از راه‌های ارتباطی را شامل می‌شود. خوشه دوم (%38 محوطه‌ها) شامل محوطه‌هایی با میانگین وسعت 4.4 هکتار، در ارتفاع 1049 متر از سطح دریا، فاصله 1171 متری از رودخانه و 2064 متر از راه‌های ارتباطی می‌باشد و خوشه آخر (%6 محوطه‌ها) استقرارهایی با میانگین وسعت 23 هکتار در ارتفاع 1008 متری از سطح دریا، 1242 متری از رودخانه و 2441 متری از راه‌های ارتباطی را در برمی‌گیرد. نتایج اخذ شده از پژوهش حاضر نشان می­دهد که بین الگوی استقراری محوطه­های عصرآهن شهرستان هوراند با ساختارهای طبیعی و عوامل محیطی منطقه رابطه­ای متقابل وجود داشته و نشان­دهنده همزیستی جوامعی با شیوه امرارمعاش مبتنی­بر کشاوزی، کشاورزی-دامپروری و دامپروری در این برهه زمانی در منطقه می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Environmental Factors in the Spatial Distribution of Iron Age Settlements in the Horand Region

نویسندگان [English]

  • Sahar bakhtiari 1
  • behrouz omrani 2
  • reza salmanpour 3
  • seyedeh zahra abtahi frooshani 3
  • sepideh bakhtiari 4
1 PhD in Archaeology
2 Leader of the Research Institute of Cultural Heritage and Tourism
3 MA in Archaeology,Tehran University
4 PhD in Archaeology , university of Mazandaran
چکیده [English]

Environmental factors such as climate, slope, and etc. have played a determining role in all aspects of ancient human life. The significance of each of these factors can be from one hand, due to the severity of the effects of the agents and on the other hand, due to a specific type of the subsistence. This research examined the role of environmental factors in the spatial formation and distribution of human settlements in the Iron Age in Horand region. For this purpose,96 sites that included Iron Age materials were studied with the approach of determining settlement patterns based on the environmental variables. In this research, using descriptive-analytical method and inferential statistics including cluster analysis as well as using SPSS and ArcGIS software, the distribution of the Iron Age´s sites to the natural variables was investigated. Results of the statistical analyses showed that the Hourand's Iron Age sites can be divided into three groups of A,B,C according to the cluster analysis studies. The first cluster (56% of the sites), which formed the largest group, covered an area of 0.6 hectares at an altitude of 1,374 meters above sea level, a distance of 647 meters from the river, and 1853 meters from the communication paths. The second cluster (38% of the sites) included the sites with an average area of 4.4 hectares, an altitude of 1049 meters above sea level, a distance of 1171 meters from the river and 2064 meters from communication paths. Finally, the last cluster (6% of the sites) with the lowest number of area, consisted of 23 hectares with an average altitude of 1008 meters above sea level, 1242 meters from the river, and 2441 meters from the communication paths. The location of the settlements indicated that the formation of these sites was influenced by the environmental variables

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hourand Region
  • Iron Age Sites
  • Settlement Pattern
  • Spatial distribution
  • Environmental factors