پهنه‌بندی رژیم رطوبت در شمال غرب ایران با استفاده از روش های آماری چند متغیره

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

1 استادیار آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 دانشجوی دکترای دانشگاه محقق اردبیلی

3 کارشناسی هواشناسی تبریز

چکیده

بررسی رطوبت در هر منطقه از دیدگاه­های مختلف نظیر تولیدات کشاورزی، معماری، آسایش انسان، مطالعات منابع آب و وقوع بارش­ها اهمیت دارد. در این تحقیق، پهنه­بندی رطوبت در شمال غرب ایران با استفاده از روش­های آماری چندمتغیره (تحلیل مؤلفه­های اصلی و تحلیل خوشه­ای) صورت گرفته است. برای این منظور مقادیر فصلی 10 متغیر اقلیمی (شامل میانگین، حداقل و حداکثر رطوبت نسبی، رطوبت نسبی ساعات 3، 9 و 15، فشار بخارآب، نسبت مخلوط، کمبود رطوبت و نقطه شبنم) که ازنظر رطوبت اهمیت دارند، در 20 ایستگاه هواشناسی شمال غرب کشور با طول دوره آماری 20 ساله بررسی شدند. بنابراین یک ماتریس 40 در 20 تشکیل شد و به علت تفاوت در مقیاس اندازه­گیری متغیرها از نمره استاندارد داده­ها استفاده گردید. بررسی نتایج حاصل از تحلیل مؤلفه­های اصلی نشان داد که رژیم رطوبت شمال غرب ایران تقریباً تحت تأثیر 4 مؤلفه می­باشد. مجموع این 4 مؤلفه، حدود 96 درصد از واریانس متغیرهای اولیه را بیان می­کنند. پس از شناسایی این چهار مؤلفه، نقشه­های قلمرو مکانی نمرات مؤلفه­ها ترسیم شدند. تحلیل نقشه­ها نشان داد که توزیع رطوبت در منطقه از نظر زمانی و مکانی یکسان نیست. داده­های ماتریس امتیازات مؤلفه­ای با روش سلسله­مراتبی و به روش ادغام وارد خوشه­بندی شده و 5 پهنه رطوبتی تفکیک و ترسیم شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zoning of Humidity in North West of Iran Using Multivariate Statistical Methods

نویسندگان [English]

  • khadijeh javan 1
  • Mavyam Teimouri 2
  • Gholalhasan Mohammadi 3
1 university of Urmia
2 university of Ardebil
چکیده [English]

Study of humidity is important from different views such as agricultural productions, architecture, human welfare, water resources studies and rainfall. This study focuses on humidity Using Multi-Variable Statistical Methods (principal component analysis and cluster analysis) in the North West of Iran. Therefore, seasonal quantities of ten climate variables in 20 synoptic stations in North West of Iran during 20 years were studied. These variables include mean, minimum and maximum relative humidity, relative humidity in 3, 9 and 15 UTC, water vapor pressure, mixing ratio, saturation deficit and dew point). Thus the 40*20 matrix was formed. Statistical data were normalized and due to different scales of data, the standard scores were used in analysis. The results of principal component analysis showed that 4 components represent about 96% of the original variables variance. After identification of these four components, the spatial pattern of Component scores was plotted. Analysis of this maps showed that the spatial and temporal distribution of moisture in this area are not the same. Data component matrix scores used hierarchical method for clustering and five humidity zones were separated and mapped.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Humidity
  • Zoning
  • Principal Component Analysis
  • cluster analysis
  • North West of Iran